Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği, her yıl sektörün büyüklükleri ile ilgili bir rapor yayınlıyor. Deloitte ile işbirliği ile hazırlanan araştırmaya gore, 2014 yılında Türkiye’deki Bilgi ve İletişim Teknoloji Sektörünün toplam cirosu 69,4 milyar TL oldu.

Tübisad Sektör Büyüklüğü Raporu 2011'den Bu Yana Yayınlanıyor

Tübisad "sektör büyüklüğü" raporu 2011'den bu yana yayınlanıyor. Her sene  rakamları biraz daha detaylandırılan rapor, ülkemizin bilişim-iletişim teknolojileri alanında bulunduğu noktayı tanımlamak açısından önemli bir araç.
Tübisad raporu, Bilgi Teknolojileri (BT) donanım, yazılım ve hizmet ile, İletişim Teknolojileri (İT) donanım ile elektronik haberleşme sektörlerine dair rakamları veriyor. Ayrıca ihracat rakamları, bulut bilişim rakamları (henüz tam rakamı vermiyor), büyümede rol oynayacak faktörler ile sektörde yaşanan sorunlar da sıralanıyor.

Rapor TOBB Telekomünikasyon Meclisi ile işbirliği halinde hazırlanıyor. Ayrıca BTK, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Derneği (TGBD), OPR&Context ile Savunma ve Havacılık Sanayi İmalatçıları Derneği (SaSaD) raporun veri ortakları olarak sunuluyor.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Büyüklüğünü Tespit Etmek Zor
Raporun detayına geçmeden once raporun hazırlanmasının zorluğu ile ilgili de bilgi verelim.
Raporun 2 tarafı var; iletişim dediğimiz taraf telekom operatörlerinin, lisans alma ile bağlı oldukları düzenleyici kurum BTK’ya verdikleri resmi rakamlar. Dolayısıyla bu rakam konusunda fazla bir şüphe yok.
Ancak bilgi teknolojileri dediğimiz taraf bir hayli zor. Önceki yıllarda bazı rakamlar yayınlanıyordu ama önemli hatalar (hem bayiden, hem de distribütörden alınan tekrarlamalı rakamlar gibi) içerdiği de biliniyordu. Tübisad'ın raporu bu rakamları daha doğru veriyor. Bu açıdan önemli bir bilgiyi sunuyor.
Raporun hazırlanmasında hala firmalardan rakam almakla ilgili zorluk var. Ama zaman içinde Tübisad raporunun öneminin anlaşılmakta olduğu ve firmaların daha çok güven duyduğu görülüyor.
Ne de olsa, “bilgiye dayalı ekonomi” çağında, finansal verilerini vermeyen bilişim firması biraz ayıp oluyor !!!
Ayrıca bu rakamın hesaplanması, sektörün öneminin de ortaya konulması açısından önemli. Örneğin, GSMH’nın neredeyse % 8-10’unu temsil eden bu büyüklüğe karşılık, TBMM’de bilgi ve iletişim sektörünü temsil eden milletvekili bulmak çok zor. Sektörün kendi büyüklüğünü farkına varması lazım.
Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Dolaylı Etkisi Nedir?
Raporda verilen rakamlar ve bu yazıda açıklayacağımız detaylar, sadece doğrudan sektörün firmalarının cirosunu ifade ediyor. Ancak bilgi ve iletişim teknolojileri sektörünün bir ülkenin ekonomisine dolaylı katkısını unutmamak lazım.
Mesela, bir şirketin bordrolarının elle yapılması ya da bir ambardaki RFID sistemlerin, giderek “iş zekası” olarak adlandırılan ya da “risk yönetimi” yazılımlarının ülkemiz şirketlerine sağladığı verimlilik ve farklı olanaklar konusunda bir çalışma bulunmuyor. Çünkü bir takım kabuller ve uzun bir çalışma gerektirir.
Bunun ne anlama geldiğini ABD’den bir örnek ile verelim; 2007’de yayınlanan bir rapor, 1975-1995 arasındaki 20 yılda, bilişim teknolojilerinin IBM, Microsoft gibi firmaların yurtdışına yaptıkları satışlar ve ABD içindeki firmaların bilişim teknolojileri sayesinde sağladıkları verimliliğin, Amerikan ekonomisinin 2/3’ünü oluşturduğu ve yavaşlamayı telafi ettiğini gösteriyor (Bkz : <a href= http://www.turk-internet.com/portal/yazigoster.php?yaziid=17779 target=_blank> Amerikan Ekonomisi Bilişime Teşekkür Ediyor</a>
 
Yeniden Tübisad raporuna dönersek, bilgi ve iletişim sektörünün doğrudan cirosu 69,4 Milyar TL ise de, dolaylı etkisi ile birlikte 3 haneli milyar TL olduğu kolayca tahmin edilebilir (buradaki cironun ne kadarının yerli olduğunu aşağıda görebilirsiniz).



2014 Sektör Büyüklüğü 69,4 Milyar TL

Tübisad'ın raporu, 2014 yılında 2032 firmadan alınan verilerle sektörün büyüklüğünü 69,4 milyar TL olarak raporluyor. Bu rakamın içindeki 1,1 milyar TL, Tübisad tarafından ilk defa bu sene rapor kapsamına alınan firmaları içeriyor. 

2013'e nazaran ne olmuş diye bakıldığında % 12,1'lik bir büyüme görülüyor (bazı verilerin zaman içinde gelmesi nedeniyle geçen yıl ilan edilen 61,4 milyar TL, 61 milyar TL olarak revize edilmiş). Tübisad'ın 2015 için beklentisi % 11-15 aralığında bir büyüme.

Ancak, bu rakamlara dolar bazında bakıldığında, 2012-2013 arasında $ bazında % 5,3 büyüme, 2013-2014 arasında ise dolar bazında % 2,8 küçülme görülüyor. 

Sektörün 2014 yılında elde ettiği 69,4 milyar TL cironun % 29,4'ü Bilgi Teknolojileri ve % 70,6'sı ise İletişim Teknolojileri tarafından gerçekleştirilmiş. Bilgi Teknolojileri TL bazında 2013'e nazaran % 10,9, İletişim teknolojileri ise yine TL bazında % 12,6 büyümüş.

Bilgi Teknolojileri 2014 Yılında 20,4 Milyar TL Ciro Yapmış

Bilgi Teknolojileri'nin 2014 yılında kırılımı şu şekilde oluşmuş;

·         10,6 milyar TL Donanım (önceki yıla göre % 12,3 büyüme)
·         6,3 milyar TL Yazılım (önceki yıla göre % 12,3 büyüme)
·         3,6 milyar TL hizmet (% 4,5 büyümüş)

Tübisad bu sene çok merak edilen bir konuya da değinmiş. Bu rakamlar içinde,

·         Bilişim Donanımının % 14'ü yerli, % 86'sı yabancı menşeli
·         Bilişim Yazılımının % 78'i yerli, % 22'si yabancı menşeli
·         Bilişim Hizmet alanının % 80'i yerli, % 20'si yabancı menşeli

İletişim Teknolojileri 2014 Yılında 48,9 Milyar TL Ciro Yapmış

İletişim Teknolojileri'nin yani telekom tarafının 2014 yılında kırılımı şu şekilde oluşmuş;

·         13,4 milyar TL Donanım (önceki yıla göre % 20,5 büyüme)
·         35,5 milyar TL Yazılım (önceki yıla göre % 9,9 büyüme)

İletişim Teknolojileri alanındaki donanımın % 17'sinin yerli, % 83'ünün yabancı olduğu görülüyor. IT Yazılım konusunda bir yerli oranı verilmemiş.

2014 Teknoloji Geliştirme Bölgeleri

Tübisad raporu bu yıl ilk defa Teknoloji Geliştirme Bölgelerine dair rakamları da sundu. Bu sunum sırasında ODTÜ Teknokent Genel Müdürü Mustafa İhsan Kızıltaş da bir konuşma yaptı. Bu konuşmayı ayrı bir haber halinde yarın sunacağız. Çünkü kendisi ilginç noktalara temas etti. 

Raporda yer alan bilgiler ise şu şekilde;


Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörü İhracatı

Raporda yer alan bir bilgi de, sektörün ihracatının 1,34 milyar TL olduğu şeklindeydi. Bu rakam şu şekilde oluşuyor;

·         Bilgi Teknolojileri Donanım İhracatı için rakam alınan 19 firmadan toplam ciro 227 milyon TL, bu rakam toplam cironun % 2,1'ine denk geliyor.
·         Bilgi Teknolojileri Yazılım İhracatı için rakam alınan 109 firma+Teknokent'ten toplam ciro 800 milyon TL, bu rakam toplam cironun % 12,7'sine denk geliyor.
·         Bilgi Teknolojileri Hizmet İhracatı için rakam alınan 29 firmadan toplam ciro 148 milyon TL, bu rakam toplam cironun % 4,1'ine denk geliyor.
·         İletişim Teknolojileri Donanım İhracatı için rakam alınan 9 firmadan toplam ciro 162 milyon TL, bu rakam toplam cironun % 5,3'üne denk geliyor. (mobil telefon hariç)

İhracat yapan ülkeler sıralamasında ilk 10 ülke ise şu şekilde;

·         14 firma ile Azerbeycan
·         12 firma ile Almanya
·         7 firma ile Türkmenistan
·         7 firma ile ABD
·         6 firma ile Hollanda
·         5 firma ile KKTC
·         4 firma ile Kazakistan
·         4 firma ile Angola
·         3 firma ile Ukrayna
·         3 firma ile Kuveyt

Bulut Bilişim Pazarı

Tübisad raporunda ilk defa "Bulut Bilişim" rakamları yer aldı ama kendileri de bu rakamların henüz tam anlamıyla toplanamadığını, zamanla yerine oturacağını belirtiyorlar. Verilen rakamlar şu şekide;

·         PaaS (platform sağlayıcı) - 4 firma ve 12,4 milyon TL ciro
·         IaaS (Altyapı Sağlayıcı) - 6 firma ve 95,2 milyon TL ciro
·         SaaS (Yazılım sağlayıcı) - 12 firma ve 19,5 milyon TL ciro
·         Yönetim Hizmetleri - 4 firma ve 26,1 milyon TL

Dolayısıyla Bulut Bilişim konusunda rapora rakam veren 14 firmanın toplam cirosu 153,2 milyon TL. Ancak bu rakama, veri merkezleri ya da kendi veri merkezini taşıyan firmalar dahil değil. Raporun bu bölümü gelecek yıllarda daha fazla geliştirilecek. 

İstihdam

Tübisad raporuna rakam veren 108 şirketin verilerine ve BTK raporundan alınan rakama göre, sektörde 64,1 bin kişisi Bilgi Teknolojileri ve 38,8 bini İletişim Teknolojilerinde olmak üzere toplam 102,9 bin kişi çalışıyor. Bu rakam 2013'ün 100,5 bin kişi rakamına göre % 2,4 artmış durumda. Ancak artış Bilgi teknoloji tarafında yaratılmış % 4,2 olarak. Buna karşılık iletişim teknolojileri tarafından 1 yıl önceye nazaran eleman sayısı binde 4 azalmış. 

Tübisad, 2015'de % 4,8'lik istihdam artışı bekliyor.

Rapora rakam veren 108 şirketin verilerine ve BTK rakamlarına göre, istihdam'ın % 26'sının kadın çalışan ve % 74'ünün erkek çalışan olduğu, % 58'in üniversite, % 18'in ARGE çalışanı ve % 8'in taşaron çalışanı olduğu raporlanmış.

Teşvikler

Rapora veri sağlayan 51 firmanın verilerine göre, 2014 yılında firmaların % 47'si toplam 96 milyon TL teşvik almış. 

Bu teşviklerin % 59'u Tübitak / Teydeb, % 43'ü, 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri teşviği, % 27'si Kosgeb teşviği, % 37's,i 5746 sayılı Ar-Ge Faaliyetlerini Destekleme Teşviği ve % 16'sı T.C. Ekonomi Bakanlığı Tarafından Sağlanan Desteklerden yararlanmış.

Büyümede Rol Oynayacak Faktörler ve Sektörün Sorunları

Bu konudaki soruya 89 firma cevap vermiş. Buna göre sektörün büyümesini etkileyecek faktörler şöyle sıralanmış;

·         ARGE Yatırımları ve İnovasyon % 78
·         Daha Yüksek Kurumsal Yönetişim Standartları % 48
·         Kamu Alımları % 31
·         Arttırılmış teşvikler % 29
·         Satın alma, birleşme ve ortaklıklar % 29
·         İhracat % 26

Sektörün sorunları ise;

·         Nitelikli İş gücü % 76
·         Fİyat odaklı kamu ihale politikaları % 56
·         ARGE teşvikleri ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan sorunlar % 36
·         Yüksek ve karmaşık vergi yapısı % 28
·         Girişim Sermayesi eksiği % 27
·         Üniversite Sanayi İşbirliği Yetersizliği % 25

Raporun verilerinin toplu halini aşağıda görebilirsiniz.

-.